Co zmienia ogłoszenie upadłości kontrahenta
Od dnia ogłoszenia upadłości mieniem dłużnika zarządza syndyk, a twoja faktura przestaje być zwykłą należnością, którą da się wyegzekwować wezwaniem, pozwem czy komornikiem. Egzekucje są zawieszane, a nowego pozwu o wierzytelność, którą trzeba zgłosić w upadłości, nie wniesiesz. Jedyną skuteczną drogą jest zgłoszenie wierzytelności syndykowi.
Druga zmiana jest mniej oczywista. Z dniem ogłoszenia upadłości wszystkie zobowiązania pieniężne dłużnika stają się wymagalne, także te z faktur, których termin płatności jeszcze nie minął. Zgłaszasz więc całe saldo kontrahenta, a nie tylko faktury przeterminowane.
Na zgłoszenie masz 30 dni od obwieszczenia o ogłoszeniu upadłości w Krajowym Rejestrze Zadłużonych. Licznik startuje od obwieszczenia, a nie od dnia, w którym dowiedziałeś się o sprawie. Jeżeli wiadomość dotarła do ciebie po dwóch tygodniach, zostało ci szesnaście dni.
Upadłość czy restrukturyzacja, sprawdź to najpierw
Zanim cokolwiek wyślesz, ustal, w jakim postępowaniu jest kontrahent. Wpisz jego NIP albo KRS w publicznej wyszukiwarce Krajowego Rejestru Zadłużonych i przeczytaj tytuł obwieszczenia. Jak to zrobić bez pomyłki, opisujemy w poradniku jak sprawdzić, czy firma jest w upadłości.
| Wpis w rejestrze | Co robisz z niezapłaconą fakturą | Ile masz czasu |
|---|---|---|
| Wniosek o ogłoszenie upadłości | Firma działa normalnie, możesz dochodzić zapłaty i wstrzymać dostawy na kredyt | Do postanowienia sądu |
| Ogłoszenie upadłości | Zgłaszasz wierzytelność syndykowi | 30 dni od obwieszczenia |
| Otwarcie restrukturyzacji | Sprawdzasz spis wierzytelności sporządzony przez nadzorcę albo zarządcę | Termin na sprzeciw lub zarzut ze spisu |
| Otwarcie likwidacji spółki | Zgłaszasz wierzytelność likwidatorom po wezwaniu wierzycieli | Termin z ogłoszenia likwidatorów |
Wniosek o upadłość to jeszcze nie upadłość. Między wnioskiem a postanowieniem sądu mijają zwykle tygodnie, czasem miesiące. To najlepszy moment, żeby przejść z kontrahentem na przedpłatę i odzyskać, co się da, zanim mienie dłużnika trafi do masy.
Pierwsze 30 dni krok po kroku
1. Potwierdź upadłość w KRZ i zapisz dane postępowania
Z obwieszczenia o ogłoszeniu upadłości przepisz datę obwieszczenia, sąd, sygnaturę akt i imię i nazwisko syndyka. Te cztery informacje będą w każdym piśmie, które złożysz. Od daty obwieszczenia policz 30 dni i wpisz koniec terminu do kalendarza z kilkudniowym zapasem. Sposób liczenia z przykładami dat opisujemy w poradniku o terminie zgłoszenia wierzytelności do syndyka.
2. Wstrzymaj dostawy na kredyt
Syndyk często prowadzi przedsiębiorstwo dalej i zamawia towar. Takie zamówienie nie jest już zamówieniem upadłego, tylko masy upadłości, a koszty prowadzenia przedsiębiorstwa płaci się przed wierzycielami z listy. Mimo to rozsądnie jest dostarczać tylko za przedpłatą albo po pisemnym uzgodnieniu z syndykiem, kto i kiedy płaci. Wysyłka na stary termin płatności do firmy w upadłości to najprostszy sposób, żeby dopisać sobie kolejną stratę.
Jeśli towar wyjechał z zastrzeżeniem własności w umowie, a nadal leży u kontrahenta, zgłoś to syndykowi od razu. W określonych warunkach taki towar da się wyłączyć z masy upadłości zamiast zgłaszać jego cenę jako zwykłą wierzytelność.
3. Zbierz dokumenty wierzytelności
Syndyk uzna tylko to, co udowodnisz. Przygotuj pakiet dla każdej faktury:
- faktury i umowę albo zamówienia, z których wynika należność,
- potwierdzenia dostaw, protokoły odbioru, dokumenty WZ,
- wezwania do zapłaty i korespondencję, w której kontrahent uznał dług,
- wyliczenie odsetek do dnia poprzedzającego ogłoszenie upadłości,
- dokumenty zabezpieczeń: weksel, poręczenie, zastaw, hipoteka,
- nakaz zapłaty albo wyrok, jeśli sprawa była już w sądzie.
Sprawdź też, czy ty nie jesteś coś winien kontrahentowi. Jeśli obie należności istniały w dniu ogłoszenia upadłości, możesz je potrącić, a oświadczenie o potrąceniu składasz najpóźniej razem ze zgłoszeniem wierzytelności. Dla firmy, która jest jednocześnie dostawcą i odbiorcą upadłego, to często najszybszy sposób odzyskania pieniędzy.
4. Zgłoś wierzytelność syndykowi
Firmy i zawodowi pełnomocnicy składają zgłoszenie przez system Krajowego Rejestru Zadłużonych. W zgłoszeniu podajesz kwotę należności głównej, odsetki i koszty, dowody, kategorię zaspokojenia i informację o zabezpieczeniach. Zwykły dostawca towaru lub usługi trafia z należnością główną do kategorii drugiej. Odsetki zaspokaja się w niższej kategorii niż należność główna, więc wylicz je osobno.
Nie zostawiaj zgłoszenia na ostatni dzień. Zgłoszenie po terminie nadal bywa możliwe, ale spóźniony wierzyciel nie bierze udziału w podziałach dokonanych wcześniej i może ponieść koszty spóźnienia. Pełne wymogi formalne zawiera Prawo upadłościowe w Internetowym Systemie Aktów Prawnych.
5. Pilnuj listy wierzytelności i obwieszczeń syndyka
Kilka miesięcy po zgłoszeniu syndyk składa listę wierzytelności. Od obwieszczenia o jej złożeniu masz dwa tygodnie na sprzeciw, jeśli twoja należność nie została uznana albo trafiła do złej kategorii. Potem pojawiają się obwieszczenia o sprzedaży mienia i planach podziału. Wszystkie publikuje KRZ i wszystkie mają własne terminy. Bieżące wpisy widać na liście obwieszczeń syndyków.
VAT i koszt podatkowy przy niezapłaconej fakturze
VAT z niezapłaconej faktury zapłaciłeś już w miesiącu sprzedaży. Odzyskać go można przez ulgę na złe długi, czyli korektę podstawy opodatkowania. Warunki ogólne są dwa: od terminu płatności minęło 90 dni, a od końca roku, w którym wystawiono fakturę, nie minęły trzy lata. Status dłużnika w upadłości przez lata wyłączał tę ulgę, a po wyroku TSUE w sprawie C-335/19 z 2020 roku przepisy i interpretacje się zmieniały. Warunki na dzień korekty ustal z księgowym albo doradcą podatkowym, zanim złożysz deklarację.
W podatku dochodowym działają osobne zasady. Ulga na złe długi w CIT i PIT pozwala po 90 dniach od terminu płatności zmniejszyć podstawę opodatkowania o niezapłacony przychód. Wierzytelność odpiszesz w koszty jako nieściągalną dopiero po udokumentowaniu, na przykład postanowieniem o umorzeniu albo zakończeniu postępowania upadłościowego. Datę obwieszczenia o upadłości i sygnaturę warto od razu przekazać do księgowości, bo bez nich żadna z tych korekt nie przejdzie kontroli.
Gdy z masy upadłości nic nie zostanie
W wielu upadłościach wierzyciele kategorii drugiej odzyskują niewielką część należności albo nic. Przy spółce z o.o. zostaje jeszcze odpowiedzialność członków zarządu za zobowiązania spółki, gdy egzekucja przeciwko niej okaże się bezskuteczna. Członek zarządu może się bronić, wykazując na przykład, że wniosek o upadłość złożono we właściwym czasie, więc ta droga wymaga oceny prawnika. Do takiej sprawy przyda się wszystko, co zebrałeś na etapie zgłoszenia, w tym uznana wierzytelność z listy.
Jak nie dowiedzieć się o kolejnej upadłości z opóźnieniem
Najdroższa część tej historii to dni, w których kontrahent był już w upadłości, a ty o tym nie wiedziałeś. Kolejne faktury, kolejne dostawy, krótszy czas na zgłoszenie. Rejestry nie wysyłają wierzycielom żadnych powiadomień, a ręczne sprawdzanie kilkudziesięciu odbiorców co tydzień rzadko wytrzymuje dłużej niż miesiąc.
Dlatego firmy, które sprzedają z odroczonym terminem płatności, wrzucają listę odbiorców i kluczowych dostawców do monitoringu. Monitoring upadłości kontrahentów porównuje każdego dnia nowe obwieszczenia z KRZ i wpisy z KRS z twoją listą NIP i wysyła e-mail, gdy któraś firma złoży wniosek, ogłosi upadłość, otworzy restrukturyzację albo likwidację. Alert o wniosku daje czas na przedpłatę, zanim upadłość w ogóle zostanie ogłoszona. Plan Handlowiec obejmuje do 100 obserwowanych firm i kosztuje 99 zł netto miesięcznie przy płatności rocznej.
Portfel liczony w setkach dłużników, z policzonym terminem zgłoszenia wierzytelności w każdym alercie i raportem portfela, obsługuje monitoring należności dla windykacji.
Pytania wierzycieli
Czy mogę wystawić notę odsetkową firmie w upadłości?
Możesz, ale nie ma to praktycznego sensu poza zgłoszeniem. Odsetki do dnia poprzedzającego ogłoszenie upadłości wylicz i wpisz do zgłoszenia wierzytelności. Syndyk nie zapłaci noty poza planem podziału, a odsetki zaspokaja się w niższej kategorii niż należność główna.
Co z fakturą wystawioną już po ogłoszeniu upadłości?
Jeśli dostawa była zamówiona przez syndyka na potrzeby prowadzenia przedsiębiorstwa, faktura jest zobowiązaniem masy upadłości i płaci się ją na bieżąco, poza listą wierzytelności. Wystaw ją na upadłego z dopiskiem o upadłości i uzgodnij termin płatności z syndykiem.
Czy muszę zgłaszać wierzytelność, jeśli mam wyrok przeciwko kontrahentowi?
Tak. Wyrok nie zwalnia ze zgłoszenia, ale jest najmocniejszym dowodem. Dołącz go do zgłoszenia razem z fakturami. Wierzytelność stwierdzoną prawomocnym orzeczeniem trudno zakwestionować na etapie listy.