Kiedy warto sprawdzić kontrahenta
Najczęściej robisz to w trzech sytuacjach. Pierwsza to faktura po terminie, na którą klient przestał odpowiadać. Druga to nowe zamówienie z odroczonym terminem płatności od firmy, której dobrze nie znasz. Trzecia to sygnał z rynku: ktoś słyszał, że dostawca ma kłopoty, kierowcy nie dostają wypłat, a telefony w biurze milkną.
W każdej z tych sytuacji liczy się czas. Upadłość i restrukturyzacja uruchamiają terminy, które biegną niezależnie od tego, czy wiesz o postępowaniu. Wierzyciel, który dowiaduje się o upadłości dłużnika po kilku tygodniach, ma mniej czasu na zgłoszenie wierzytelności i mniej argumentów w rozmowie z syndykiem. Dlatego sprawdzenie warto zrobić od razu, a w przypadku ważnych kontrahentów powtarzać je regularnie.
Sprawdzenie krok po kroku
Poniższa kolejność daje pewny wynik w kilka minut. Wszystkie źródła, z których korzystasz, są publiczne i bezpłatne.
1. Przygotuj NIP albo numer KRS
Nazwa firmy to słaby identyfikator. W rejestrach są setki spółek o podobnych nazwach, a jedna litera w skrócie formy prawnej potrafi wskazać zupełnie inny podmiot. Weź NIP z faktury albo numer KRS z umowy. Jeżeli masz tylko nazwę, najpierw ustal numer KRS w wyszukiwarce KRS, a dopiero potem szukaj postępowań.
Przy jednoosobowej działalności gospodarczej numer KRS nie istnieje. Wtedy posługujesz się NIP, a dane firmy potwierdzasz w CEIDG na stronie biznes.gov.pl.
2. Sprawdź Krajowy Rejestr Zadłużonych
Od 1 grudnia 2021 upadłości i restrukturyzacje są obwieszczane w Krajowym Rejestrze Zadłużonych, prowadzonym przez Ministra Sprawiedliwości. Publiczna wyszukiwarka pod adresem krz.ms.gov.pl działa bez logowania. Wpisz NIP albo numer KRS i przejrzyj obwieszczenia przypisane do firmy.
Brak wyniku oznacza, że w rejestrze nie ma postępowania dotyczącego tego numeru. Nie oznacza, że wniosek nie leży już w sądzie. Zanim sąd wyda postanowienie i je obwieści, sprawa zwykle nie jest widoczna publicznie. Szerzej opisujemy rejestr w poradniku o tym, jak działa krajowy rejestr zadłużonych.
3. Sprawdź odpis z KRS
W przypadku spółki pobierz aktualny odpis w bezpłatnej wyszukiwarce KRS. Zajrzyj do działu 6. To tam sąd wpisuje informacje o upadłości, restrukturyzacji, likwidacji, rozwiązaniu, połączeniu, podziale i przekształceniu. Odpis potwierdza też, kto dziś reprezentuje spółkę. W upadłości za masę upadłości odpowiada syndyk, a nie zarząd.
Odpis pełny pokazuje historię wpisów. Przydaje się, gdy chcesz zobaczyć, czy w ostatnich miesiącach nie zmieniał się zarząd albo wspólnicy. Częste zmiany w zarządzie tuż przed złożeniem wniosku to sygnał, któremu warto się przyjrzeć.
4. Ustal rodzaj postępowania i datę obwieszczenia
Upadłość i restrukturyzacja to dwa różne światy. W upadłości syndyk spienięża masę upadłości i dzieli uzyskane środki między wierzycieli. W restrukturyzacji firma działa dalej i próbuje zawrzeć układ z wierzycielami. Prawo restrukturyzacyjne zna cztery tryby:
- postępowanie o zatwierdzenie układu,
- przyspieszone postępowanie układowe,
- postępowanie układowe,
- postępowanie sanacyjne.
Zapisz datę obwieszczenia. To od niej liczysz terminy. Przy upadłości najważniejszy jest termin zgłoszenia wierzytelności syndykowi, który wynosi 30 dni od dnia obwieszczenia postanowienia o ogłoszeniu upadłości w KRZ. Liczy się data obwieszczenia, a nie data, w której sąd wydał postanowienie.
5. Zgłoś wierzytelność albo ustaw obserwację
Przy upadłości przygotuj zgłoszenie wierzytelności i złóż je syndykowi. Firmy i zawodowi pełnomocnicy robią to przez system KRZ. Szczegóły liczenia terminu i listę elementów zgłoszenia znajdziesz w poradniku o tym, jak liczyć termin zgłoszenia wierzytelności.
Przy restrukturyzacji wierzytelności nie zgłasza się w tym trybie. Spis wierzytelności sporządza nadzorca albo zarządca. Twoim zadaniem jest sprawdzić, czy twoja należność jest w spisie i w jakiej kwocie, a w razie błędu zakwestionować spis.
W obu przypadkach postępowanie generuje kolejne obwieszczenia: o liście wierzytelności, o planie podziału, o sprzedaży składników masy upadłości. Każde z nich może uruchomić następny termin. Dlatego po pierwszym sprawdzeniu warto ustawić stałą obserwację firmy.
Jak czytać obwieszczenie
Obwieszczenie w KRZ jest krótkie, ale zawiera wszystko, czego potrzebujesz na start. Zwróć uwagę na kilka elementów.
| Element | Po co ci jest |
|---|---|
| Data obwieszczenia | Od niej liczysz termin zgłoszenia wierzytelności i inne terminy w postępowaniu. |
| Rodzaj postępowania | Rozstrzyga, czy zgłaszasz wierzytelność syndykowi, czy sprawdzasz spis wierzytelności. |
| Sąd i sygnatura | Potrzebne w każdym piśmie i przy kontakcie z sądem. |
| Syndyk, nadzorca albo zarządca | Wskazuje osobę, do której kierujesz zgłoszenie i pytania. |
| Sędzia-komisarz | Rozpoznaje m.in. sprzeciwy wobec listy wierzytelności. |
Jeśli obwieszczeń jest kilka, ułóż je w kolejności dat. Pierwsze zwykle dotyczy ogłoszenia upadłości albo otwarcia restrukturyzacji, kolejne to ogłoszenia syndyków o liście wierzytelności, planie podziału i sprzedaży.
Co zrobić z niezapłaconą fakturą
Po potwierdzeniu upadłości przestań wysyłać towar na kredyt i wstrzymaj nowe zamówienia, chyba że syndyk albo zarządca proponuje płatność z góry. Zbierz dokumenty: faktury, umowę, potwierdzenia dostaw, wezwania do zapłaty, korespondencję i dowody zabezpieczeń. Wylicz odsetki na dzień ogłoszenia upadłości. Pełną kolejność działań na pierwszy miesiąc, z VAT, potrąceniem i listą wierzytelności, opisujemy w poradniku upadłość kontrahenta i niezapłacona faktura.
Sprawdź, czy masz zabezpieczenie osobiste, na przykład weksel albo poręczenie członka zarządu lub wspólnika. Takie zabezpieczenie możesz realizować niezależnie od postępowania wobec spółki. Jeśli wierzytelność jest wysoka albo sporna, skonsultuj sprawę z prawnikiem jeszcze przed upływem terminu.
Pamiętaj też o drugiej stronie relacji. Jeżeli to ty jesteś dłużnikiem upadłej firmy, płacisz syndykowi, a nie na dawny rachunek wskazany przez zarząd.
Gdzie sprawdzić wiele firm naraz
Rejestry państwowe pokazują jeden podmiot naraz. Przy portfelu kilkuset kontrahentów ręczne sprawdzanie każdego numeru co tydzień jest nierealne. Zostaje przegląd bieżących zdarzeń: codzienne ogłoszenia upadłości i restrukturyzacji oraz wyszukiwarka firm w postępowaniu, w której szukasz po NIP, KRS albo nazwie.
Jak pomaga BiznesmeniInfo
Zbieramy obwieszczenia z KRZ i wpisy z KRS w jednym kanale zdarzeń. Możesz wgrać listę NIP albo KRS swoich kontrahentów i dodać je do obserwowanych. Gdy pojawi się obwieszczenie o którejś z tych firm, dostajesz alert mailem, a w planie Windykacja także termin zgłoszenia wierzytelności policzony z obwieszczenia, z datą publikacji i informacją, od czego liczymy. Zdarzenia filtrujesz po branży, regionie i dacie i eksportujesz do CSV lub XLSX. Przy kilkudziesięciu odbiorcach i dostawcach wystarczy monitoring upadłości kontrahentów z alertem e-mail, a przy dużym portfelu dłużników monitoring należności dla windykacji.